Hoe ziet samenwerking er uit als we ons laten inspireren door de natuur? Als we leren van ondergrondse schimmelnetwerken, bosbranden en bomen? Op donderdag 29 januari mocht ik een keynote lezing verzorgen voor Groenpact, de netwerkorganisatie voor het groene domein.

In een wereld die steeds complexer wordt en waarin de effecten van klimaatverandering, ecologische verwoesting en sociale ongelijkheid steeds duidelijker worden, is het tijd om na te denken over nieuwe manieren van economisch denken.

Kunstmatige intelligentie (AI) geïntegreerd in de natuurlijke habitat, kan dat? Als we AI bouwen vanuit een raamwerk van verwantschap en empathie, zouden we er dan nog steeds bang voor zijn?

In een wereld waarin onze interacties met de natuur en het milieu steeds belangrijker worden, is het van cruciaal belang nieuwe samenwerkingsvormen te verkennen. De 'zoöp' is zo'n initiatief dat opvalt, omdat het menselijke en niet-menselijke gemeenschappen met elkaar verbindt en de toekomst vormgeeft met duurzaamheid en ecologische groei als speerpunten.

Kunstmatige intelligentie, mentale crises, neurotechnologie en steeds geavanceerdere precisiemedicijnen veranderen het landschap van de mentale gezondheidszorg. Tijdens de Psycholoog van de Toekomst-conferentie in het Werkwarenhuis Den Bosch op 16 januari 2024 doken psychologen van de Open Universiteit diep in de toekomst.

Wanneer we ons losmaken van natuurlijke cycli, ruilen we verbondenheid in voor comfort. Onze ontkoppeling van de natuurlijke cycli en seizoensperikelen stelt ons in staat om te groeien en consumeren ver voorbij de draagkracht van het ecosysteem van onze planeet. Kan een zogenaamde ecologische kalender ons naderbij de natuur (waar we een onderdeel van zijn) brengen?

Stel je een wereld voor waarin de gezondheidszorg draait om mensen, waarin autonomie en vakmanschap centraal staan, en waarbij de focus ligt op zorgverlening van hoge kwaliteit in plaats van op bureaucratische rompslomp. Deze visie wordt werkelijkheid dankzij Buurtzorg, een thuiszorgorganisatie in Nederland die het traditionele managementdenken achter zich heeft gelaten en in plaats daarvan een gedecentraliseerd, mensgericht model heeft omarmd.

Hoewel we hard hebben gewerkt om wat te maken van onze tuin, hebben we het écht harde werk niet eens zelf gedaan. Het omploegen van de bodem met duizenden kleine haarvaatjes. Het uit de bodem trekken van overtollig stikstof en opslaan in blad en stengel. Het herstellen van de verbroken myceliumdraden en de aanleg van ondergrondse schimmelwegen naar de nieuwe plantenpopulatie. Dat doen wij niet, dat doen zij. De miljarden wezens die in en op de grond leven.

In november begonnen studenten van de Radboud Universiteit aan een boeiend avontuur met het Honours Programma, waar Exploring Futures centraal stond. De deelnemers, van student religiestudies tot kunstmatige intelligentie en van natuurkunde tot psychologie, verdiepten zich in de toekomst van AI, zingeving en social media. Kritisch werden concepten als AI-lichaamsintegratie, digital twins na overlijden en een algoritme met mensachtig bewustzijn en geweten onder de loep genomen.

Klaar voor een klein experiment? In samenwerking met Gooey.AI heb ik een kleine AI-chatbot gemaakt voor toekomstscenario's geïnspireerd door de natuur.

In de podcastserie de toekomstecoloog neemt Marjolein Pijnappels, de eerste Nederlandse toekomstecoloog, je mee naar de toekomst. Marjolein ontwikkelt toekomstscenario's geïnspireerd door de natuur. Met haar methode Futures Ecologies verkent ze samen met jou de toekomst met inzichten uit speculatief ontwerp, storytelling en de natuur.

In dit tumult van uitdagingen en onzekerheden komt de rol van toekomstvaardigheid naar voren als een cruciale 21e-eeuwse vaardigheid. UNESCO heeft het erkend als een van de belangrijkste vaardigheden voor de hedendaagse generatie jongeren en pleit voor de integratie ervan in het onderwijsprogramma van het hoger onderwijs.