Natuurmonitoring Nederland: scenario’s met wortels en vleugels
Wat als monitoring niet meer gaat over meten, maar over luisteren?
De Toekomstverkenning Natuurmonitoring 2050 verkent samen met het Verbeterprogramma VHR Natuurmonitoring hoe we de relatie tussen mens, technologie en natuur anders kunnen ontwerpen. Niet als een statisch systeem van cijfers en rapporten, maar als een adaptief netwerk dat mens, natuur en technologie met elkaar verweeft.
Luister naar de drie audioverhalen die van de scenario’s zijn gemaakt in samenwerking met audioartiest Rinke Vreeke.
Van meten naar begrijpen
De huidige aanpak van natuurmonitoring staat onder druk door biodiversiteitsverlies, wetgeving, nieuwe technologieën, afnemend vertrouwen in Amerikaanse datavoorzieningen, vergrijzing van experts en burgerwetenschappers en de waardering van natuur door het politieke speelveld.
Hoe ecologen, soortenorganisaties, overheden en bedrijven omgaan met, reageren en anticiperen op deze ontwikkelingen bepaalt hoe effectief natuurmonitoring in de toekomst zal zijn.
Draaien aan de knoppen
Op basis van horizon scans en STEEP analyses én een impactanalyse met het werkveld zijn de vijf belangrijkste ontwikkelingen geïdentificeerd.
Digitalisering van monitoring en automatisering van metingen
Ontsnippering van methodes en systemen en centrale rol overheid
Rol van lokale systeemkennis en ecologische experts
Ecosysteemdiensten en de impact van het vermarkten van biodiversiteit
Datasoevereiniteit en keuzes rond data-eigenaarschap
Door aan de knoppen van deze ‘drivers’ te draaien, ontstaan scenario’s. Gaat AI menselijke ecologen vervangen of aanvullen? Speelt vermarkten van biodiversiteit een rol in de toekomst van monitoring? Welke datasystemen gebruiken we en hoe veilig zijn zij?
Een (bio)diverse toekomst?
In drie speculatieve scenario’s verkennen we hoe natuurmonitoring zich kan ontwikkelen:
Natuurdataportaal: een gecentraliseerd, technologisch gedreven systeem waar minimaal meten de norm is
Green Data Hub: een marktgedreven ecosysteem waar biodiversiteit economische waarde krijgt.
ECo Netwerk: een gedecentraliseerd, burgergestuurd netwerk waar lokale kennis en technologie samenkomen.
Scenario’s als spiegel
Elk scenario is niet alleen een mogelijkheid, maar ook een spiegel. Wat zeggen ze over onze huidige keuzes? In het Natuurdataportaal dreigt de afstand tussen mens en natuur te groeien, terwijl technologie ons juist dichterbij had moeten brengen. In de Green Data Hub wordt biodiversiteit een product, maar wie bepaalt de waarde? En in het ECo Netwerk ontstaat een levendig, lokaal systeem, maar hoe voorkomen we dat sommige regio’s achterblijven?
Luister naar de drie audioverhalen die van de scenario’s zijn gemaakt in samenwerking met audioartiest Rinke Vreeke.
De toekomst als kompas
Deze verkenning is geen voorspelling, maar een uitnodiging. Een uitnodiging om na te denken over wat en hoe we echt willen meten en welke expertises er dan nodig zijn. Want als monitoring alleen dient om te voldoen aan regels, missen we misschien wel het grootste verhaal: hoe de natuur ons leert te luisteren.