Toekomstscenario’s met wortels en vleugels
Klant
Verbeterprogramma VHR-Natuurmonitoring
Instrumenten
Trendverkenning, horizon scanning, STEEP-analyse, impactanalyse, scenario-ontwikkeling, trend dashboard, audioverhalen
De natuur staat onder druk, soorten verdwijnen en leefomgevingen verslechteren. Nederland en Europa kennen ambitieuze doelen voor natuur- en soortherstel die nauwkeurig worden gemonitord, steeds vaker met hoogtechnologische instrumenten zoals eDNA, satellieten en AI. Het Verbeterprogramma VHR-Natuurmonitoring werkt aan een landelijk meetnetwerk met uniforme, open data. Om grip te krijgen op de opgave in een wereld in transitie (datasoevereiniteit, biodiversiteitsverlies, marktwerking) voerde de Toekomstecoloog een trendverkenning met impactanalyse uit, ontwikkelde in drie co-creatieve sessies drie scenario’s voor natuurmonitoring en ontwierp een Scenariotoolkit.
Aanpak
In een diepgaande verkenning bracht de Toekomstecoloog samen met het programmabureau van het VVM 105 ontwikkelingen in kaart via een horizonscan en STEEP-analyses. Vervolgens werden in drie co-creatieve workshops met experts uit het werkveld toekomstwebben en cross-impactanalyses uitgevoerd om de vijf belangrijkste drivers te identificeren. In een trend dashboard kon aan deze vijf ‘knoppen’ gedraaid worden om drie scenario’s te maken: Natuurdataportaal (technofix), Green Data Hub (marktwerking) en ECo Netwerk (citizen science).
In het voortraject werden ook drie natuur-geïnspireerde meetnetwerken verkend: een rivier (met centrale portaalfunctie, uniformiteit en schaalbaarheid), een inktvis (met centrale aansturing en lokale autonomie) en een schimmelnetwerk (democratisch, transparant en open). Deze natuurlijke modellen hielpen om buiten de gebaande paden te denken en nieuwe structuren voor natuurmonitoring te bedenken.
De inzichten vormden de basis voor de ontwikkeling van drie speculatieve scenario's, inclusief drie audioverhalen, en een praktische Scenariotoolkit die helpt risico’s, kansen en robuuste elementen in kaart te brengen.
Impact
⧁ Scenariotoolkit voor toekomstchecks van projecten en beleid
⧁ Bewustwording over de noodzaak van veerkrachtig, adaptief beleid
⧁ Versterkte samenwerking tussen ecologen, technologen en beleidsmakers
⧁ De audioverhalen maakten mogelijke toekomsten concreet en tastbaar.
Quotes
“Marjolein combineert prikkelende creativiteit met analytisch onderzoek en zorgvuldige uitwerking. Ze heeft op prachtige visuele en tekstuele manieren, verschillende mogelijke toekomsten voor natuurmonitoring in Nederland voor ons grijpbaar gemaakt en ons praktische tools meegegeven om daar het gesprek over te blijven voeren.”
Lid programmabureau VVM
“Ik was onder de indruk va de gedegen voorbereiding van elke sessie, waarin we duidelijk konden voortbouwen op haar brede kennis van het domein.”
Lid programmabureau VVM